Muzeum - Zespół Synagogalny we Włodawie

Przygotowanie wesela - wieczór panieński

Przygotowanie wesela - wieczór panieński

14 Maj 2024 • Julita Fajks • , ,

Termin wesela najczęściej ustalano na karnawał. Po ceremonii zaręczyn, młodzi szli do księdza, aby dać na zapowiedzi, które były czytane przez kolejne cztery niedziele. Okres ten był również przygotowaniem do wesela.

Czas pierwszych przygotowań to czas ustalenia składu weselnej drużyny. W jej składzie znajdował się starosta – rajko, drużko, żonaty mężczyzna, który prowadził wesele. Miał przypięty ręcznik na sobie, potem zastępowano go bukiecikiem z mirty lub bukszpanem ze wstążką. Starościna – pryswacha, swacha na weselu musiała wyglądać na osobę zamożną i reprezentowała zamężne kobiety. Po wojnie starostę i starościnę zastąpili świadkowie, którzy trzymali obrączki i obrazy z wizerunkiem Matki Boskiej. Zdarzało się, że wybierano również starszego drużbę, tak zwanego marszałka, pierwszego marszałka, chorążego, starszego swata który przewodził drużkami, drużbami, swatami czy bojarami. Druhny – swachy, drużki wybierane były wśród najbliższych koleżanek i musiały być pannami. Drużbowie i druhny w późniejszych czasach przyczepiali do strojów, po swojej lewej stronie, ozdabiane bukieciki. We wsi Horostyta niedaleko Dołhobród starszy opasany był zdobionym ręcznikiem, z wyszywanymi pereborami. Po ogłoszeniu zaręczyn pannę młodą nazywano moloducha, kniahini, zaś młodego kniaź.

Kilka dni przed ślubem organizowano muzyków, przygotowywano potrawy – często zabijano świnie lub cielaka i robiono kiełbasy i wędliny. W przygotowaniach pomagała cała rodzina. Narzeczeni jeździli do miasta, aby zakupić niezbędny ubiór na swój ślub. Kapela, którą organizował pan młody na początku składała się z dwóch osób, z czasem zespół sie powiększał o kolejne osoby i instrumenty. Każdy z młodych zapraszał swoich gości odbywało się to zazwyczaj tydzień przed ślubem, ewentualnie w ostatni czwartek przed, a nawet w dzień wesela. Gdy młodym nie udało się zaprosić gości, wkraczali wtedy rodzice lub odwrotnie. Młodym wówczas towarzyszyli starsi drużbowie. Narzeczona przy każdej wizycie prosiła o błogosławieństwo. Panna nie mogła siadać ani zamykać drzwi, aby nie przeciąć drogi do małżeństwa. Matki młodych, kilka dni przed ślubem, zapraszały starsze kobiety – korowajnice, które piekły korowaj.

W czasie wieczoru panieńskiego, młoda z druhnami i najbliższymi koleżankami przygotowywały atrybuty weselne: bukieciki, wianki, rózgę w weselu ukraińskim był to kij, lask, bukiet dla młodej oraz dekorowały welon panny młodej. Wianki dekorowane były wiecznie zielonymi roślinami, które symbolizowały dziewictwo, młodość, dozgonną miłość, wierność, płodność i nieśmiertelność. Służyły, nie tylko jako ozdoba, ale również wyróżniały stan panieński. Rózga była również bogato zdobiona i w czasie wesela dzierżył ją starosta. Była symbolem dostojeństwa w orszaku pana młodego. W trakcie wieczoru rózga była wykupowana przez marszałka, wydawano również wianek dla starosty, ale za drobiazgi typu słodycze czy słodka wódka. Tak zwany wieczór wolności, narzeczeni spędzali osobno, każdy w gronie swoich przyjaciół i znajomych. Na wieczorze panieńskim panowała smutna atmosfera, ponieważ w jego trakcie wykonywano smutne pieśni, które żałowały dziewczęcego stanu. Wieczór kawalerski zwany pożegnanie kawalira - okolice Stryjnowa i Rybczewic, odbywał się w bardziej radosnej atmosferze. U ludności ukraińskiej wieczór kawalerski nazywany był zborem, zbirem. Zwykle, wieczór kończył się zabawą u panny młodej, zwaną domowiny.

Dzień przed ślubem, wieczorem spotykały się starsze kobiety – korowajnice i przygotowywały korowaj. Było to ciasto z pszennej mąki bez drożdży i soli. Ciasto ugniatała najbardziej doświadczona kobieta, inne sprawdzały czy wszystko idzie zgodnie z recepturą. W trakcie ugniatania śpiewano różne pieśni. Z mniejszych części ciasta robiono mniejsze korowaje i elementy dekoracyjne takie jak: astry, gąski – huski, kogitki i kosy – warkocze, którymi oplatano korowaj aby równo był wypieczony. Wierzono, że od wyglądu korowoja zależało przyszłe życie małżonków. Do środka korowaja wkładano pieniądze, aby młodzi byli bogaci. Po zrobieniu ciasta i pokryciu go białkiem, wkładano go do pieca. Korowaj to szczególne pieczywo, które uznawane było za święte, niemalże darem od Boga. Było tradycyjnym ciastem weselnym. Symbolizował dostatek, płodność i urodzaj. Później korowaj piekły matki chrzestne lub swachy. Z biegiem lat korowaja zastąpiono tortem weselnym.

Znajdź nas na